Przegląd systemów przeciwpożarowych – jak często należy go wykonywać?

System przeciwpożarowy nie psuje się spektakularnie. Zwykle najpierw pojawia się jedna zabrudzona czujka, rozładowany akumulator w centrali, niesprawny elektrozaczep, zbyt niskie ciśnienie na hydrancie albo brak aktualnego protokołu. Problem widać dopiero wtedy, gdy ktoś robi test, przychodzi kontrola PSP, ubezpieczyciel pyta o dokumenty albo system ma zadziałać w prawdziwym zagrożeniu.

Dlatego przegląd systemów przeciwpożarowych nie jest formalnością do odhaczenia raz do roku w segregatorze. To techniczne sprawdzenie, czy urządzenia, które mają wykryć pożar, uruchomić alarm, oddymić klatkę schodową, odblokować drzwi ewakuacyjne albo zasilić oświetlenie awaryjne, faktycznie zrobią to w odpowiedniej kolejności i bez opóźnień.

Terminy przeglądów ppoż. — minimum z przepisów a praktyka serwisowa

Podstawowa zasada jest prosta: urządzenia przeciwpożarowe należy poddawać przeglądom technicznym i konserwacji w terminach określonych przez producenta, ale nie rzadziej niż raz w roku. To roczne minimum nie oznacza jednak, że każdy system wystarczy sprawdzić tylko raz na 12 miesięcy.

W praktyce trzeba rozdzielić trzy poziomy:

• minimum prawne — co najmniej raz w roku, jeżeli dokumentacja producenta nie wymaga częstszych czynności,
• wymagania producenta — często dokładniejsze niż sam przepis, szczególnie przy centralach, czujkach, zasilaczach, akumulatorach i modułach sterujących,
• rozsądny harmonogram eksploatacyjny — dopasowany do obiektu, liczby urządzeń i ryzyka.

W budynku z kilkoma gaśnicami i hydrantami roczny przegląd może być wystarczający. W centrum handlowym, hotelu, magazynie wysokiego składowania, zakładzie produkcyjnym albo budynku z SSP, DSO, oddymianiem, kontrolą dostępu i sterowaniami pożarowymi sprawa wygląda inaczej. Tam czekanie cały rok na pełną kontrolę bywa proszeniem się o kłopoty.

Najczęściej stosuje się taki rytm:

• gaśnice — przegląd zwykle co 12 miesięcy, chyba że producent lub warunki eksploatacji wymagają częściej;
• hydranty wewnętrzne i zewnętrzne — co najmniej raz w roku, z badaniem wydajności i ciśnienia;
• system sygnalizacji pożaru SSP/SAP — minimum raz w roku, ale w większych obiektach często sensowny jest podział kontroli na wizyty kwartalne lub półroczne;
• dźwiękowy system ostrzegawczy DSO — zgodnie z dokumentacją techniczno-ruchową, zwykle z regularnymi testami elementów nagłośnienia, zasilania i komunikatów;
• oświetlenie awaryjne i ewakuacyjne — przegląd okresowy oraz testy działania, w tym sprawdzenie czasu podtrzymania, jeżeli wymaga tego dokumentacja;
• systemy oddymiania — kontrola central, siłowników, klap, przycisków oddymiania, zasilania i scenariuszy uruchomienia;
• przeciwpożarowy wyłącznik prądu — sprawdzenie dostępności, oznakowania i działania zgodnie z projektem;
• drzwi, bramy i klapy przeciwpożarowe ze sterowaniem — kontrola domykania, sterowania, blokad, zasilania i reakcji na sygnał alarmowy.

Największy błąd? Traktowanie zdania „nie rzadziej niż raz w roku” jako zgody na absolutne minimum w każdym obiekcie. Jeżeli producent centrali albo dokumentacja serwisowa przewiduje częstsze czynności, zarządca nie powinien zasłaniać się rocznym terminem. Przy szkodzie pożarowej takie tłumaczenie może nie wystarczyć ani przed kontrolującym, ani przed ubezpieczycielem.

Priorytet jest taki: najpierw sprawdza się dokumentację producenta i projekt systemu, potem harmonogram wymagany przez przepisy, a dopiero na końcu wygodę administracji lub cenę usługi.

Co powinien obejmować dobry przegląd systemów przeciwpożarowych?

Dobry przegląd nie polega na wejściu do budynku, spojrzeniu na centralę i wpisaniu „sprawne” do protokołu. W obiektach, gdzie system ppoż. jest połączony z innymi instalacjami, serwisant powinien sprawdzić nie tylko pojedyncze urządzenia, ale też zależności między nimi.

Przy systemie sygnalizacji pożaru liczy się m.in.:

• stan centrali i komunikatów o usterkach,
• działanie czujek, ręcznych ostrzegaczy pożarowych i sygnalizatorów,
• poprawność adresacji elementów,
• stan akumulatorów i zasilania rezerwowego,
• transmisja alarmu, jeżeli obiekt jest podłączony do monitoringu pożarowego,
• zgodność reakcji systemu ze scenariuszem pożarowym.

Ten ostatni punkt jest często ważniejszy niż sama liczba przetestowanych czujek. Jeżeli alarm pożarowy nie uruchamia oddymiania, nie zwalnia kontroli dostępu, nie zatrzymuje wentylacji bytowej albo nie wysyła sygnału tam, gdzie powinien, to system może wyglądać poprawnie na papierze, ale w realnym zdarzeniu zadziała źle.

Przy hydrantach nie wystarczy sprawdzić, czy szafka wisi na ścianie. Trzeba ocenić wąż, prądownicę, zawór, oznakowanie, dostęp oraz parametry wody. Jeżeli hydrant jest zastawiony paletami, zamknięty na klucz, ma uszkodzony wąż albo zbyt niskie ciśnienie, formalna obecność urządzenia niczego nie załatwia.

Przy oświetleniu ewakuacyjnym problemem bywa nie sama oprawa, lecz czas działania po zaniku zasilania. Lampka może świecić przy krótkim teście, ale nie utrzymać wymaganej pracy na akumulatorze. W budynkach z dużym ruchem ludzi to poważne ryzyko, bo ewakuacja nie zawsze kończy się po kilkudziesięciu sekundach.

Przy oddymianiu trzeba sprawdzić pełny tor działania: przyciski, centralę, zasilanie, siłowniki, klapy, okna oddymiające, przewietrzanie i reakcję na sygnał z SSP. Częsty błąd to testowanie elementu pojedynczo bez sprawdzenia całego scenariusza. Klapa może działać z przycisku serwisowego, ale nie uruchomić się po alarmie z centrali pożarowej.

Rzetelny protokół powinien zawierać:

• datę i zakres przeglądu,
• listę sprawdzonych urządzeń,
• wyniki pomiarów i testów,
• wykaz usterek,
• zalecenia naprawcze,
• informację, czy urządzenia dopuszczono do dalszej eksploatacji,
• dane osoby lub firmy wykonującej przegląd.

Jeżeli protokół ma jedną stronę, a budynek ma SSP, DSO, oddymianie, hydranty, oświetlenie awaryjne i sterowania pożarowe, trzeba zachować ostrożność. Taki dokument może być za ubogi, żeby obronić zarządcę podczas kontroli albo po zdarzeniu.

Koszty, dokumenty i błędy, które wychodzą dopiero przy kontroli

Ceny przeglądów ppoż. nie są urzędowo sztywne. Zależą od wielkości obiektu, liczby urządzeń, zakresu testów, dojazdu, wymaganych pomiarów i tego, czy serwis obejmuje tylko przegląd, czy również drobne naprawy.

Orientacyjnie na rynku można spotkać takie kwoty:

• przegląd gaśnicy — od kilku do kilkunastu złotych za sztukę;
• przegląd hydrantu wewnętrznego z badaniem wydajności — często od około 40 zł za sztukę;
• przegląd hydrantu zewnętrznego — często od około 50 zł za sztukę;
• instrukcja bezpieczeństwa pożarowego — zwykle od około 1500 zł, zależnie od obiektu;
• przegląd SSP, DSO, oddymiania lub systemów zintegrowanych — zwykle wyceniany indywidualnie, bo koszt zależy od liczby czujek, modułów, central, scenariuszy sterowań i czasu pracy na obiekcie.

Najtańsza oferta nie zawsze jest zła, ale trzeba porównywać zakres. Jeżeli jedna firma liczy tylko wizytę i ogólne sprawdzenie centrali, a druga testy czujek, zasilania, sygnalizatorów, scenariuszy, protokół z usterkami i zaleceniami, to nie są te same usługi.

Przed zamówieniem przeglądu warto przygotować:

• projekt instalacji lub dokumentację powykonawczą,
• instrukcje producentów i DTR urządzeń,
• poprzednie protokoły przeglądów,
• książkę obiektu budowlanego, jeżeli jest prowadzona,
• instrukcję bezpieczeństwa pożarowego,
• scenariusz pożarowy,
• wykaz urządzeń i elementów systemu,
• informacje o wcześniejszych usterkach i fałszywych alarmach.

Najczęstsze błędy zarządców są powtarzalne. Pierwszy to brak ciągłości dokumentów. Przegląd był, ale protokół zaginął, nie ma wykazu usterek albo nikt nie potrafi pokazać, czy zalecenia wykonano. Drugi błąd to odkładanie napraw „do następnego przeglądu”. Jeżeli czujka jest uszkodzona, akumulator nie trzyma parametrów, a klapa oddymiająca nie otwiera się poprawnie, nie jest to temat na za rok. Trzeci błąd to testowanie systemu bez uprzedzenia użytkowników budynku i bez zabezpieczenia procedury, co kończy się chaosem, niepotrzebną ewakuacją albo nieporozumieniem z ochroną.

Granica jest dość prosta: jeżeli usterka wpływa na wykrycie pożaru, alarmowanie, ewakuację, oddymianie, zasilanie awaryjne albo dostęp ekip ratowniczych, ma wysoki priorytet. Nie powinna czekać na „większy remont”.

W praktyce najlepiej działa kalendarz serwisowy z podziałem:

• raz w roku — obowiązkowy przegląd urządzeń ppoż. i komplet dokumentów;
• co pół roku lub kwartał — kontrola bardziej rozbudowanych systemów, szczególnie SSP, DSO, oddymiania i sterowań;
• po każdej modernizacji — test scenariuszy pożarowych, bo zmiana drzwi, kontroli dostępu, wentylacji albo układu najemców może zmienić działanie całego systemu;
• po alarmie, awarii lub zalaniu — kontrola doraźna, bez czekania na termin okresowy.

Najpierw trzeba więc ustalić, jakie urządzenia są w budynku i co mówi ich dokumentacja. Dopiero potem zamawia się usługę. Odwrotna kolejność kończy się zwykle tym, że serwisant wykonuje przegląd „z grubsza”, a zarządca zostaje z protokołem, który nie odpowiada realnemu ryzyku.

FAQ — najczęstsze pytania o przegląd systemów przeciwpożarowych

Jak często trzeba wykonywać przegląd systemów przeciwpożarowych?
Co najmniej raz w roku, chyba że producent, dokumentacja techniczna lub warunki eksploatacji wymagają częstszych przeglądów. W większych obiektach praktyczne są kontrole kwartalne lub półroczne.

Czy przegląd SSP raz w roku zawsze wystarczy?
Nie zawsze. Roczny termin to minimum. Jeżeli system jest rozbudowany, połączony z oddymianiem, DSO, kontrolą dostępu lub monitoringiem pożarowym, częstszy serwis ogranicza ryzyko ukrytych usterek.

Kto może wykonać przegląd ppoż.?
Powinna to być osoba lub firma mająca wiedzę techniczną, doświadczenie i dostęp do dokumentacji danego systemu. Przy specjalistycznych instalacjach liczy się znajomość konkretnego producenta, centrali i scenariusza pożarowego.

Czy po przeglądzie musi być protokół?
Tak, protokół jest podstawowym dowodem wykonania czynności. Powinien wskazywać zakres kontroli, wyniki, usterki, zalecenia i datę wykonania przeglądu.

Ile kosztuje przegląd systemu przeciwpożarowego?
Proste przeglądy gaśnic lub hydrantów liczy się często od sztuki. Systemy SSP, DSO, oddymianie i integracje pożarowe zwykle wymagają indywidualnej wyceny, bo koszt zależy od liczby urządzeń i zakresu testów.

Czy można odłożyć naprawę usterki do kolejnego przeglądu?
Tylko wtedy, gdy usterka nie wpływa na bezpieczeństwo i serwisant jasno to potwierdzi. Uszkodzenia czujek, central, zasilania, oddymiania, sygnalizatorów, hydrantów lub oświetlenia ewakuacyjnego trzeba traktować priorytetowo.

Od czego zacząć, jeśli w budynku dawno nie było przeglądu?
Najpierw zebrać dokumentację: poprzednie protokoły, projekt, instrukcje producentów, scenariusz pożarowy i wykaz urządzeń. Potem zamówić przegląd z pełnym zakresem, a nie tylko najtańszą wizytę serwisową.

Więcej: przegląd zbiorników ppoż, przeglądu hydrantów.

[ Treść sponsorowana ]